आफ्नोपनको देखावा र कपटपूर्ण धोका : समाज कहाँ जाँदैछ?— बिमल सर्राफ

रक्सौल, पूर्वी चम्पारण मानव जीवनको सबैभन्दा अमूल्य सम्पत्ति धन, पद वा प्रतिष्ठा होइन, विश्वास र आत्मीय सम्बन्ध हुन्। विश्वासको जगमा निर्माण ...

रक्सौल, पूर्वी चम्पारण

मानव जीवनको सबैभन्दा अमूल्य सम्पत्ति धन, पद वा प्रतिष्ठा होइन, विश्वास र आत्मीय सम्बन्ध हुन्। विश्वासको जगमा निर्माण भएका सम्बन्धहरूले मात्र मानिसलाई मानसिक शान्ति, सुरक्षा र वास्तविक सुखको अनुभूति गराउँछन्। तर आजको समाजमा यिनै मूल्यहरू क्रमशः कमजोर बन्दै गएका छन्। बाहिरबाट अत्यन्त आत्मीय देखिने व्यवहारभित्र स्वार्थ, छल र कपट लुकेको देखिन थालेको छ। परिणामस्वरूप मानिसहरूबीच अविश्वास बढ्दै गएको छ र सम्बन्धहरू दिनप्रतिदिन औपचारिक बन्दै गइरहेका छन्।

यी विचार लायन्स क्लब इन्टरनेशनल डिस्ट्रिक्ट ३२२ ई का जोनल चेयरपर्सन तथा डिस्ट्रिक्ट चेयरपर्सन, भारत विकास परिषद्, रक्सौल का सेवा संयोजक, मिडिया प्रभारी तथा सामाजिक अभियन्ता बिमल सर्राफ ले व्यक्त गर्नुभएको हो।आजको समाजमा एउटा गम्भीर प्रश्न उठिरहेको छ— किन मानिसहरूले आफ्नोपनको अभिनय गर्छन्, तर अवसर पाउँदा विश्वासघात गर्न पछि पर्दैनन्? यसको प्रमुख कारण बढ्दो स्वार्थपरता हो। अहिले धेरै मानिसहरूले सम्बन्धलाई भावनात्मक मूल्यका आधारमा होइन, व्यक्तिगत लाभ–हानिको हिसाबले मूल्याङ्कन गर्न थालेका छन्। जबसम्म सम्बन्धबाट आफ्नो फाइदा हुन्छ, आत्मीयता देखाइन्छ; तर स्वार्थ पूरा भएपछि त्यही सम्बन्धको महत्व समाप्त हुन्छ। यसरी प्रेम, विश्वास र सम्मान केवल औपचारिक शब्दमा सीमित हुन थालेका छन्।

आधुनिक जीवनको तीव्र प्रतिस्पर्धा र देखावटी संस्कृतिले पनि यो समस्यालाई गम्भीर बनाएको छ। धन, पद, प्रतिष्ठा र सफलताको अन्धो दौडमा धेरै मानिसहरूले नैतिकता, इमानदारी र मानवीय मूल्यलाई पछि पारिरहेका छन्। आफ्नो उद्देश्य पूरा गर्न झुट, छल, कपट र विश्वासघातलाई पनि सामान्य व्यवहारका रूपमा स्वीकार गर्न थालिएको छ। बाहिर मुस्कान देखिए पनि भित्र स्वार्थ, ईर्ष्या र प्रतिस्पर्धाको भावना बढिरहेको छ। यही दोहोरो चरित्रले समाजमा अविश्वास र असुरक्षाको वातावरण सिर्जना गरिरहेको छ।

यसमा सामाजिक सञ्जालको प्रभाव पनि कम छैन। आज मानिसहरू आफ्नो वास्तविक चरित्रभन्दा कृत्रिम छविलाई बढी महत्व दिन थालेका छन्। सामाजिक सञ्जालमा सबै कुरा आकर्षक, सफल र आत्मीय देखिए पनि वास्तविक जीवनमा सम्बन्धहरू कमजोर, औपचारिक र स्वार्थमा आधारित हुँदै गएका छन्। प्रविधिले मानिसलाई जोडेको छ, तर मनहरू भने टाढिँदै गएका छन्।

यद्यपि, सम्पूर्ण समाज यस्तै भएको निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन। आज पनि धेरै मानिसहरू निस्वार्थ भावले सम्बन्ध निभाइरहेका छन्। कठिन परिस्थितिमा साथ दिने, अपेक्षाबिना सहयोग गर्ने र विश्वासलाई सबैभन्दा ठूलो मूल्य मान्ने व्यक्तिहरू नै समाजका वास्तविक आधारस्तम्भ हुन्। यिनै व्यक्तिहरूका कारण मानवता अझै जीवित छ।

हामीले बुझ्नुपर्छ कि छल र कपटबाट क्षणिक लाभ त प्राप्त हुन सक्छ, तर सम्मान र विश्वास कहिल्यै प्राप्त हुँदैन। विश्वास एकपटक टुटेपछि त्यसलाई पुनः स्थापित गर्न निकै कठिन हुन्छ। त्यसैले सत्य, इमानदारी, पारदर्शिता र नैतिकतालाई जीवनको आधार बनाउनु नै दीर्घकालीन सफलता र सम्मानको मार्ग हो।

यदि हामी विश्वास, प्रेम र आत्मीयताले भरिएको सभ्य समाज निर्माण गर्न चाहन्छौँ भने परिवर्तनको सुरुवात आफैँबाट गर्नुपर्छ। आफ्नोपनको केवल प्रदर्शन होइन, व्यवहारमा पनि साँचो अपनत्व देखाउनुपर्छ। अरूको विश्वासको सम्मान गर्नु, आफ्नो वचन पूरा गर्नु र स्वार्थभन्दा माथि उठेर सम्बन्ध निभाउनु नै सच्चा मानवताको परिचय हो।

अन्ततः धन, पद र प्रसिद्धि क्षणिक हुन्, तर विश्वास र साँचो सम्बन्ध जीवनभर साथ दिने अमूल्य सम्पत्ति हुन्। आफ्नोपनको नाममा धोका दिने व्यक्तिले अन्ततः आफ्नै विश्वास गुमाउँछ, जबकि सत्य, इमानदारी र आत्मीयताका साथ सम्बन्ध निभाउने व्यक्ति सधैँ मानिसहरूको हृदयमा सम्मानका साथ बाँचिरहन्छ।

आजको आवश्यकता देखावटी आफ्नोपन होइन, सत्य, इमानदारी, विश्वास र मानवताको संस्कृतिलाई पुनः स्थापित गर्नु हो। जबसम्म यी मूल्यहरूलाई व्यवहारमा उतारिँदैन, तबसम्म सभ्य, संवेदनशील र विश्वासपूर्ण समाजको निर्माण सम्भव हुँदैन।